Gry i ćwiczenia dla zastępów

Druhu zastępowy,

Masz przed sobą katalog pomysłów, który pomoże ci prowadzić Twój zastęp, a zwłaszcza organizować pożyteczne i atrakcyjne zbiórki. Takie, po których każdy z twoich harcerzy wróci do domu z poczuciem, że nauczył się czegoś nowego, co mu pomoże zdobyć kolejny stopień harcerski i jednocześnie dobrze się bawił.   

Twoim obowiązkiem jest przygotować swoich harcerzy do zdobywania kolejnego stopnia. Aby mogli to osiągnąć będą musieli, między innymi zaliczyć obowiązkowe wymagania na stopień obejmujące podstawową wiedzę i umiejętności harcerskie. Im lepiej ich tego wszystkiego nauczysz, tym będą mieli większe szanse ukończyć z powodzeniem swój bieg harcerski.  

Każdy z nich ma już pewnie, a jeśli nie ma to poproś drużynowego by im wydał, kartę zdobywania stopnia, w której wypisane są wszystkie obowiązujące wymagania wraz z miejscem na ich zaliczenie. Jeśli drużynowy Cię do tego upoważnił możesz im zaliczyć konkretne wymaganie, ale tylko wtedy, gdy masz pewność, że opanowali daną umiejętność na tyle, że dadzą sobie radę na biegu harcerskim lub w konkretnej życiowej sytuacji jakie codziennie zdarzają się w harcerstwie na zbiórkach i wycieczkach. 

Dobrym sposobem uczenia się i utrwalania wymaganych umiejętności oraz sprawdzania w jakim stopniu zostały opanowane są gry i ćwiczenia, możliwe do przeprowadzenia na zbiórkach i wycieczkach zastępu. Znajdziesz je właśnie tutaj. Możesz z nich korzystać do woli. Ale nie musisz. Jeśli masz lepsze pomysły – a zapewne tak jest – realizuj te swoje!

W wielu drużynach zastępowy może zaliczać wymagania na stopień, który sam posiada i wszystkie niższe. Jeśli drużynowy nie upoważnił cię do zaliczania wymagań w kartach zdobywania stopni (bo na przykład nie masz wymaganego stopnia), nie martw się tym. Możesz nadal przysłużyć się swoim chłopakom i ułatwić im dokonanie tych zaliczeń w ich kartach. Ale o tym za chwilę. 

W Twojej drużynie prowadzony będzie w tym roku turniej o tytuł najlepszego zastępu, w którym zastępy będą oceniane są według z góry ustalonych kryteriów. Jednym z nich jest poziom wyrobienia harcerzy i ich przygotowania do biegów harcerskich. Na zbiórkach drużyny mogą być zorganizowane zawody pomiędzy zastępami polegające na wykazaniu się umiejętnościami z technik harcerskich. Wyniki jakie osiągną twoi harcerze w tych zawodach, będą rzutowały na ocenę całego zastępu i wpływały na punktację turniejową. Zapewne w dużym stopniu. Jeśli więc masz ambicję, aby to właśnie twój zastęp okazał się najlepszy w drużynie, a każdy dobry zastępowy taką ambicję ma, pamiętaj, że im lepiej przygotujesz swoich harcerzy do tych zawodów, tym lepszy wynik uzyskacie. Drużynowy na pewno z dużym wyprzedzeniem zapowie w radzie drużyny lub na odprawie zastępowych, jakich umiejętności będą dotyczyć najbliższe zawody. Wykorzystaj ten czas i na zbiórkach zastępu ćwiczcie właśnie te zapowiedziane umiejętności, tak aby członkowie twojego zastępu potrafili się nimi biegle posługiwać. Im lepiej je wyćwiczycie tym wyższe uzyskacie miejsce w zawodach. A przy okazji zawodów, twoi harcerze będą mieli dobrą okazję do zaliczenia w swoich kartach zdobywania stopnia wymaganych umiejętności, jakimi się wykazali. Uczul ich na to, żeby mieli przy sobie swoje karty stopni i podsuwali je do podpisu sędziom po wykonaniu każdego zadania stanowiącego konkurencję w zawodach turniejowych.

Po każdych takich zawodach drużynowy na radzie drużyny lub przy innej okazji będzie starał się je podsumować, a przynajmniej ogłosić wyniki. Jeśli twoi harcerze dobrze wypadli w jakiejś konkurencji proś drużynowego o zaliczenie im odpowiednich wymagań.

Na koniec poznaj pewną tajemnicę, którą w harcerstwie znają tylko drużynowi i najlepsi zastępowi. Otóż mianowanie na funkcję zastępowego to nie tylko zaszczyt i dowód uznania ze strony drużynowego dla twojej osoby. To także duży obowiązek wobec twoich harcerzy. Drużynowy dał ci potężny kredyt zaufania i wierzy, że się z tych obowiązków wywiążesz. Liczą na to także twoi harcerze. Każdy z nich marzy o zdobyciu kolejnego stopnia, a może i o zostaniu w przyszłości zastępowym tak jak ty, Im więcej zrobisz by im ułatwić zdobycie stopnia, tym bardziej będą ci wdzięczni i tym bardziej będą cię uznawać za swego wodza. Najlepsi zastępowi, to właśnie tacy, którzy są prawdziwymi wodzami swoich zastępów. Jedna z dróg jakie do tego prowadzą została tu opisana. Dbaj o rozwój swoich harcerzy, ćwicz z nimi umiejętności, dzięki którym pomyślnie ukończą swój bieg harcerski, zdobędą wyższy stopnień i szybko staną się harcerskimi wygami. 

Ty również zdobywasz swój kolejny stopień. Uwierz, że organizując dobre zbiórki zastępu, a podczas nich te i podobne gry i ćwiczenia sam zyskujesz wiedzę i umiejętności oraz ogromne doświadczenie, które ułatwią ci zaliczenie swoich wymagań i zdobycie stopnia. 

Jak korzystać tych propozycji?

Jest to zbiór ćwiczeń, które możesz przeprowadzić, na zbiórce i wycieczce zastępu.  Pozwolą ci one nauczyć twoich harcerzy wszystkich umiejętności wymaganych na stopień młodzika i wywiadowcy. Nie tylko zresztą nauczyć, ale też je utrwalić do tego stopnia, że harcerze będą się nimi posługiwali biegle – dzięki czemu osiągniecie lepsze wyniki podczas zawodów na zbiórce drużyny.. Aby to osiągnąć wystarczy, co jakiś czas te ćwiczenia powtarzać oraz wplatać wyuczone umiejętności w inne zajęcia, które będziesz organizował z zastępem.

Każda zaprezentowana tu gra, skonstruowana jest w taki sposób, że może też być prostym ćwiczeniem. Różnica jest taka, że w grze występują mechanizmy rywalizacji i współzawodnictwa. Ćwiczenie natomiast, ponieważ nie występuje w nim presja na wygraną, pozwala spokojnie nauczyć harcerzy wymaganej umiejętności – dokonać niezbędnego instruktażu oraz powtarzać istotne czynności pozwalając sobie na popełnianie błędy i mając szanse na ich skorygowanie.

W przypadku niemal każdej gry, dobrze jest poprzedzić ją ćwiczeniem, na którym ta gra jest oparta, po to chociażby, aby harcerze przystępując do rywalizacji mieli świadomość, że się nie skompromitują, a wręcz mają szanse na wygraną, bo opanowali daną umiejętność w wystarczającym stopniu. To bardzo ważne dla tego jak będą przyjmować proponowane przez ciebie zajęcia.

Na koniec jeszcze jedna ważna rada. Nie musisz wszystkich tych ćwiczeń i gier organizować sam. Chyba, że na samym początku działania zastępu, gdy są w nim chłopcy, którzy dopiero wstąpili do drużyny i nie mają jeszcze żadnych doświadczeń harcerskich. Ale kiedy masz starszy zastęp lub gdy są w nim harcerze ze stopniem młodzika, a więc tacy, którzy brali już udział w dziesiątkach tego typu ćwiczeń i gier, byli na niejednej wycieczce i na obozie, możesz właśnie im powierzać zorganizowanie ćwiczenia lub gry na zbiórce zastępu. Zwróć uwagę, że umiejętność organizacji takich zajęć jest wymagana na stopień wywiadowcy, więc tym samym, nie tylko będziesz miał istotną pomoc w organizacji zbiórek, ale też pozwolisz im zbierać duże doświadczenie i uczciwie zaliczyć to wymaganie. 

To chyba, wszystko co powinieneś o tej książce wiedzieć. Pozostaje życzyć dobrej i pożytecznej zabawy.